Sáng 22/4, Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.Hồ Chí Minh và Sở Du lịch Thành phố tổ chức Hội thảo “Kinh tế cuối tuần: Tiềm năng và động lực tăng trưởng mới của TP.Hồ Chí Minh sau hợp nhất”.
Tham dự Hội thảo có Phó Chủ tịch HĐND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Dũng, lãnh đạo các sở ngành, đại diện cơ quan hoạch định chính sách, chuyên gia, doanh nhân, hiệp hội ngành nghề…
Mô hình tăng trưởng mới
Phát biểu khai mạc, Nhà báo Trần Hoàng, Tổng Biên tập Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn nhấn mạnh, sau quá trình mở rộng không gian đô thị, Thành phố không chỉ gia tăng về quy mô dân số và diện tích, mà còn đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm những mô hình tăng trưởng mới – hiệu quả hơn, sáng tạo hơn và bền vững hơn.
Trong bối cảnh đó, “kinh tế cuối tuần” nổi lên như một hướng tiếp cận đáng chú ý. Đây không đơn thuần là việc kéo dài thời gian tiêu dùng, mà là cách tổ chức lại các hoạt động kinh tế – xã hội theo chiều thời gian, nhằm khai thác tốt hơn giá trị của không gian đô thị, hạ tầng sẵn có và nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng của người dân.
Tuy nhiên, phát triển kinh tế cuối tuần đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Trong đó, vai trò định hướng, kiến tạo môi trường và hoàn thiện cơ chế chính sách của chính quyền Thành phố là yếu tố nền tảng; còn sự chủ động, linh hoạt và sáng tạo của doanh nghiệp sẽ là động lực quyết định.
Thông tin tại Hội thảo, Giám đốc Sở Du lịch TP.Hồ Chí Minh Phạm Huy Bình cho rằng, Thành phố là một đô thị có quy mô dân số lớn, thu nhập bình quân ngày càng cải thiện, và đặc biệt là một tầng lớp trung lưu đang mở rộng nhanh.
Đây chính là nền tảng quan trọng cho sự phát triển của kinh tế cuối tuần. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, mức độ “giữ lại chi tiêu” trong nội đô vào dịp cuối tuần vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Một bộ phận không nhỏ người dân lựa chọn rời khỏi Thành phố để tìm kiếm trải nghiệm ở các địa phương lân cận; trong khi đó, du khách đến TP.Hồ Chí Minh cũng chưa có nhiều lý do để kéo dài thời gian lưu trú qua các ngày cuối tuần. Điều này đặt ra một vấn đề không nhỏ: phải chăng chúng ta đang có một thị trường đủ lớn, nhưng chưa kích hoạt được đầy đủ động lực tiêu dùng bên trong?
Ông Phạm Huy Bình cho rằng, một trong những đặc điểm của kinh tế cuối tuần là tính “tức thời” và “tập trung cao”. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận cũng phải khác. Thành phố không chỉ cần có sản phẩm, mà cần một môi trường vận hành đủ linh hoạt: giao thông thuận tiện hơn trong những khung giờ cao điểm cuối tuần; không gian công cộng được khai thác hiệu quả hơn; các hoạt động dịch vụ có thể kéo dài thời gian phục vụ và các quy định quản lý cần có độ mở nhất định để khuyến khích sáng tạo.
Ở góc độ quản lý nhà nước, đây không chỉ là bài toán của riêng ngành Du lịch, mà là một bài toán liên ngành, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều lĩnh vực. Kinh tế cuối tuần, nếu được nhìn nhận đúng và triển khai phù hợp, có thể mang lại nhiều giá trị hơn chúng ta nghĩ. Không chỉ là tăng doanh thu dịch vụ, mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân; tạo thêm không gian cho các hoạt động văn hóa – sáng tạo và quan trọng hơn, làm cho Thành phố trở nên hấp dẫn hơn, đáng sống hơn. Đây cũng là một trong những hướng đi giúp TP.Hồ Chí Minh phát huy lợi thế của một đô thị lớn – nơi không chỉ là điểm đến để làm việc, mà còn là nơi để trải nghiệm và tận hưởng.
Xây dựng quy hoạch “hệ sinh thái cuối tuần”
Trong khi đó, ông Nguyễn Lưu Bảo Đoan, Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh nhận định rằng, kinh tế cuối tuần không thể tiếp tục bị xem như phần kéo dài của kinh tế đêm, mà cần được nhận diện như một cấu trúc kinh tế – không gian độc lập trong đô thị hiện đại. Ông Đoan chỉ ra rằng, khác với nhịp vận hành trong tuần vốn xoay quanh sản xuất và lao động, cuối tuần là thời điểm diễn ra một sự “đảo chiều” rõ rệt: Không gian lao động thu hẹp, trong khi không gian tiêu dùng, giải trí và tái tạo sức lao động đặc biệt của các hộ gia đình trở thành trung tâm. Điều này mở ra một dư địa phát triển lớn, nếu được nhìn nhận đúng bản chất và tổ chức lại một cách có chiến lược.
Từ dữ liệu thực chứng, ông Đoan cho thấy quy mô của kinh tế cuối tuần tại TP.Hồ Chí Minh là không nhỏ, khi riêng các ngành bán lẻ và dịch vụ ăn uống đã chiếm khoảng 20% tổng việc làm của khu vực doanh nghiệp.
Trong khi kinh tế đêm đã bước đầu được định hình, thì các hoạt động cuối tuần dù có quy mô lớn và ảnh hưởng sâu đến nhịp sống đô thị lại chưa được nhìn nhận như một cấu trúc độc lập. Hệ quả là sự phát triển diễn ra lệch pha: Mạnh về tiêu dùng cơ bản, nhưng thiếu các lớp giá trị trải nghiệm có khả năng kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu.
Đề xuất chính sách cho TP.Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Lưu Bảo Đoan cho rằng, kinh tế cuối tuần không thể được xem như tập hợp các sự kiện giải trí rời rạc. Đó là một cấu trúc kinh tế – không gian theo nhịp thời gian cao điểm, trong đó nhu cầu của hộ gia đình và khả năng tiếp cận các điểm đến đóng vai trò trung tâm.
Đối với TP.Hồ Chí Minh, cơ hội phát triển kinh tế cuối tuần ở mức cao đáng kể nhờ quy mô dân số lớn, sức thu hút của vùng trung tâm, thu nhập tăng và lượng khách du lịch ngày càng cao. Chính quyền cần thực hiện quy hoạch các điểm đến cuối tuần, chuyển từ tư duy phát triển điểm đến đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đa cực trong không gian kinh tế và địa lý nhằm khai thác hiệu quả thế mạnh của các địa điểm cụ thể. Đồng thời chính quyền cần tạo điều kiện để các hoạt động kinh tế và văn hóa hướng đến đối tượng khách hàng là hộ gia đình và có chính sách hỗ trợ tiếp cận.
Chính quyền cần xây dựng quy hoạch “hệ sinh thái cuối tuần” bao gồm các địa điểm gồm trục đường du lịch, khu shopping mall, các không gian công cộng thích hợp, các khu vui chơi giải trí, các trục mua sắm và ăn uống. Quy hoạch này bao gồm kết hợp giữa không gian công cộng thân thiện gia đình vào ban ngày và các hoạt động văn hóa, ẩm thực, biểu diễn vào buổi tối. Khi chuỗi thời gian được nối liền, tổng thời gian lưu trú và mức chi tiêu sẽ tăng lên đáng kể. Quy hoạch này chú trọng cấu trúc đa cực khai thác hạ tầng phù hợp ở các điểm đến ở các khu vực đô thị hóa và tình trạng hạ tầng khác nhau.
Trong khi đó, TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch cho rằng, có thể thấy tiềm năng của kinh tế cuối tuần tại TP.Hồ Chí Minh không nằm ở những yếu tố đơn lẻ, mà nằm trong cấu trúc không gian – sinh thái đặc thù mà hiếm đô thị nào có được.
TS. Dương Đức Minh nhấn mạnh đến lợi thế mở rộng không gian của “siêu đô thị” sau khi liên kết với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Sự mở rộng này không chỉ là mở rộng địa giới, mà tạo ra một “mặt tiền sinh thái” hoàn toàn mới, nơi các hệ sinh thái biển – sông – rừng – nông nghiệp cùng tồn tại và bổ trợ lẫn nhau. Theo ông Minh, đây là nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch có khả năng “giảm áp lực cho hệ thống đô thị” và đồng thời đóng góp vào quá trình phục hồi đô thị.
Ông Dương Đức Minh cũng cho rằng, dù đô thị hóa mạnh mẽ, nhưng “ký ức nông nghiệp” vẫn tồn tại trong tâm thức người Việt. Khi được chuyển hóa thành các sản phẩm trải nghiệm từ làng nghề, nông trại đến các mô hình OCOP nông nghiệp không chỉ đóng vai trò cung ứng, mà còn trở thành một phần của trải nghiệm văn hóa. Đây là cơ sở để phát triển các mô hình như “eco tourism luxury”, nơi mỗi khu nghỉ dưỡng gắn với một cộng đồng địa phương, tạo ra vòng giá trị khép kín.
Tương tự, ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện Nghiên cứu Phát triển TP.Hồ Chí Minh cũng chỉ ra rào cản lớn hơn nằm ở tư duy quản lý đô thị vẫn nặng về “không gian” mà bỏ ngỏ yếu tố “thời gian”. Theo bà Hương, chính việc sử dụng thời gian chưa hiệu quả mới là nguyên nhân khiến đô thị rơi vào tình trạng quá tải cục bộ vào giờ hành chính nhưng lại dư thừa công suất vào buổi tối và cuối tuần. Khi không có một khung điều phối theo thời gian, các dòng di chuyển cuối tuần buộc phải vận hành tự phát, thiếu định hướng và khó tích lũy thành cấu trúc ổn định.
ThS. Vũ Thị Thu Hương đề xuất, cần một chuyển dịch mang tính nền tảng từ “quản lý không gian” sang “quản trị thời gian”. Điều này đòi hỏi chính sách phải can thiệp vào chính nhịp vận hành của đô thị từ việc điều phối khung giờ hoạt động liên vùng, đến thiết kế hạ tầng có khả năng thích ứng theo các thời điểm khác nhau trong ngày và trong tuần. Không gian khi đó không còn là điểm xuất phát, mà trở thành kết quả của quá trình tổ chức lại các dòng di chuyển theo thời gian.
Cũng tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung làm rõ vai trò của kinh tế cuối tuần trong việc tái cấu trúc không gian đô thị theo chiều thời gian, góp phần thúc đẩy các hoạt động kinh tế ban đêm, phát triển du lịch ngắn ngày, gia tăng sức hút của Thành phố đối với người dân và du khách. Đồng thời, các ý kiến thảo luận cũng đề cập đến việc hình thành các “cụm không gian cuối tuần” có tính liên kết, xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đa dạng và hoàn thiện các điều kiện về hạ tầng, giao thông, văn hóa – giải trí.
Hội thảo được kỳ vọng sẽ là bước khởi đầu quan trọng trong việc thúc đẩy hình thành một mô hình phát triển kinh tế mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Thành phố, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Những phân tích, chia sẻ thông tin, kiến nghị và đề xuất từ Hội thảo sẽ là nguồn tư liệu quan trọng giúp tham mưu Thành phố xây dựng và triển khai các mô hình phát triển kinh tế cuối tuần, lan tỏa thông tin cho các nhà đầu tư và người tiêu dùng, từ đó tạo thêm động lực tăng trưởng bền vững cho Thành phố và nâng cao chất lượng đời sống người dân.
Nguồn dẫn: Hà Trang/ Cổng TTĐT TP.HCM
Link bài gốc: https://hochiminhcity.gov.vn/vi/web/hcm/w/kinh-te-cuoi-tuan-tiem-nang-va-ong-luc-tang-truong-moi-cua-tpho-chi-minh